OSMANLI İMPARATORLUĞU İLK SEFİRİ
facebook-paylas

OSMANLI İMPARATORLUĞU İLK SEFİRİ

OSMANLI İMPARATORLUĞU'NUN PRUSYA KRALLIĞINDAKİ  İLK SEFİRİ (BÜYÜKELÇİSİ)

ALİ AZİZ EFENDİ (1749 Girit -1798 Berlin)

1749'da Girit’te doğdu. Babası Girit Defterdarı ve tarihçisi Mehmed Efendi'dir. Tahsilini Girit’te yaptı. Zengin babasından miras kalan serveti harcayıp tükettikten sonra İstanbul’a gitti. Hassa silahşörleri arasına katıldı. Valide kethüdası olan hemşerisi Yusuf Ağa'ya bağlandı ve onun yardımı ile Sakız Adası'na muhassıl (vergi tahsildarı) tayin edildi. Bir müddet sonra da Belgrad’a gönderildi ve orada iki yıl orada kalıp devlete ait bazı mülklerin satışına başarıyla nezaret etti.

Görevindeki bu başarısı sebebiyle mir-i miranlık payesi ile 1797'de Berlin büyükelçisi tayin edilerek Osmanlı İmparatorluğu'nun Prusya devleti nezdinde sürekli ve yerleşik mahiyette ilk sefiri oldu. Bir buçuk sene süren sefaretine ilişkin olarak çok kısa bir sefâretnâme de yazdığı çeşitli kaynaklarda belirtilen Ali Aziz 29 Ekim 1798'de Berlin’de vefat etti.

Ali Aziz Efendi, Osmanlı Devlet terbiyesi görmüş, ilim ve takva sahibi, mutasavvıf ve şair bir zat idi. Prusya basınında Ali Aziz Efendi’nin vefatına geniş yer verildi.   Bizzat Ali Aziz'in vefatından dolayı Prusya Kralı III. Friedrich Wilhelm tarafından tahsis edilen Berlin Müslüman mezarlığına defnedildi. Columbiadamm’da tahsis edilen mezarlığın adı Şehitlik Mezarlığıdır. Onun anısına burada iki devletin dostluğunu simgeleyen bir abide yapılmıştır. Bugün aynı alan‘da Ditib’e bağlı bulunan Türk Şehitlik Camii, sene’de yüz bin ziyaretçisiyle (Müslüman ve gayrı Müslimler) ile Berlin’de en önemli ziyaret mekanları arasında mümtaz yerini korumaktadır.

Kaynaklar ; H. Ahmed Schmiede (Türkçe - Almanca). Osmanlı ve Prusya Kaynaklarına Göre Giritli Ali Aziz Efendi'nin Berlin Sefareti (Ali Aziz Efendi Aus Kreta: Intuitionen Des Herzens) ISBN 975-498-036-5. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.